Trẻ em ngày càng ít được nghe đọc sách

[Sanya]

Trẻ em ngày càng ít được nghe đọc sách


Thanh Huyền

Theo Jacqueline Wilson, nhà văn chuyên viết truyện cho thiếu nhi, thì trẻ em càng ngày càng bị “cắt giảm” thú vui được nghe bố mẹ đọc sách trước khi đi ngủ, bởi các bậc phụ huynh bận rộn ngày nay cho rằng, con cái họ đã đủ lớn để tự mình đọc truyện lấy.

Trước thực trạng đó, nhà văn từng đoạt giải thưởng văn học dành cho thiếu nhi này đã phát động một chiến dịch khuyến khích các ông bố bà mẹ dành ra 15 phút mỗi ngày để đọc sách cho con trẻ.

"Những cô, cậu bé được bố mẹ đọc truyện thường xuyên trước lúc đi ngủ cho đến 12 tuổi thường tỏ ra tự tin và có khả năng ăn nói lưu loát hơn những đứa trẻ khác", bà Wilson cho biết. Nhưng phần lớn các bậc phụ huynh thường lơ là và dần dà “quên hẳn” nhiệm vụ hàng ngày này của mình khi con cái họ bắt đầu lên 7, bởi họ tin rằng, ở độ tuổi này, các em hoàn toàn có thể tự đọc.

“Tôi cảm thấy rất ngạc nhiên khi ngày càng có ít trẻ em được nghe bố mẹ kể chuyện. Trong phòng ngủ của bọn nhóc ngày nay có đầy đủ các loại truyện kể được thu sẵn vào băng cassette, có TV với đầy đủ các kênh, nhưng điều chúng thiếu là được chìm dần vào giấc ngủ trong tiếng đọc sách thủ thỉ và vòng tay ấm áp của những người thân. Đây là một thực tế đáng buồn cho đời sống hiện đại của chúng ta”, nhà văn nhận xét.

Tuần tới, Wilson sẽ xuất bản cuốn sách mới - Great Books to Read Aloud (Sách hay đọc cho trẻ) – bao gồm 70 tác phẩm xuất sắc thích hợp cho trẻ em ở nhiều độ tuổi do chính bà lựa chọn.

Điều tra gần đây do Scholastic Book Clubs and Fairs tiến hành cho thấy, chỉ khoảng 3% trẻ em ở độ tuổi 12 được nghe bố mẹ đọc sách mỗi ngày. Từ độ tuổi từ 7 – 12, tỷ lệ này là 1/10. Trong khi đó, khi được hỏi, hơn1/3 số phụ huynh khẳng định, họ vẫn giữ thói quen đọc sách hằng ngày cho con cái nghe.

Wilson đã nhắc nhở các bậc phụ huynh không nên lơ là chuyện đọc sách cho giới trẻ: “Tôi mong tất cả các ông bố bà mẹ vẫn tiếp tục đọc sách cho con trẻ nghe, ngay cả khi chúng đã bắt đầu biết đọc, biết viết. Đơn giản là bởi, trẻ biết đọc không có nghĩa là chúng không cần nghe những câu chuyện do bố mẹ kể. Tôi rất đỗi ngạc nhiên khi một số phụ huynh chỉ “kể chuyện đêm khuya” cho con nghe cho đến tuổi lên năm, lên sáu rồi sau đó ‘cắt hẳn’ món ăn tinh thần này”.

"Ở tuổi này, trẻ vẫn chỉ thưởng thức truyện theo lối dùng ngón tay dò dẫm, đọc từng chữ một và do đó, chúng khó có đủ kiên nhẫn để đi đến những dòng chữ cuối cùng của cuốn sách cho dù có yêu thích đến mấy”, Wilson phân tích.

"Ngoài ra, đọc sách hàng ngày cho trẻ còn là một cơ hội giao tiếp tuyệt vời giữa bố mẹ và các con thông qua việc khám phá những vấn đề và ý tưởng mới qua cuốn sách”.

Tuy nhiên, nhà văn Wilson cho biết, kết quả khảo sát này rất khó lòng phản ánh trung thực tình hình thực tế, bởi các phụ huynh không chắc đã dám thừa nhận sự thiếu quan tâm của mình đến con cái. “Các bậc phụ huynh có thể vẫn nói ‘có’ ngay cả khi họ không thường xuyên đọc sách cho con cái nghe”, bà Wilson nói.

Nhà văn đồng thời cũng khuyến khích các ông bố tích cực hơn nữa với công việc này khi kết quả khảo sát cho thấy phần lớn vai trò đọc truyện là do các bà mẹ đảm nhận. 67% phụ nữ được hỏi cho biết họ là người thường xuyên đọc truyện cho con nghe, trong khi tỷ lệ này ở nam giới là 16%.

Chính vì vậy thói quen được nghe đọc sách của trẻ em ngày nay đã trở thành một câu chuyện cổ tích được kể như sau:

Ngày xửa ngày xưa, tuy sống trong cùng một ngôi nhà nhỏ nhưng gấu bố, gấu mẹ và gấu con rất ít khi được gặp nhau. Bởi ngay từ tinh mơ sáng, gấu bố đã vội vã ra khỏi nhà để tránh bị tắc đường. Còn đến chiều tối mịt, gấu mẹ vẫn chưa về đến nhà vì còn bận tranh thủ đi tập thể dục thẩm mỹ sau khi tan sở.

“Vậy ai sẽ đọc truyện cho con nghe?”, gấu con thắc mắc. “Đừng có ngớ ngẩn như thế đi”, gấu bố trả lời rồi tải cho gấu con chương trình MP3 “Những câu chuyện dành cho động vật”. Sau đó, gấu bố đi ngủ, như thường lệ.

(Nguồn: The Independent, The Guardian)

[Sanya]

Những kiểu làm sách lạ đời


Phạm Khải


Nếu "cái răng cái tóc là góc con người" thì đối với cuốn sách, cái bìa cũng có giá trị tương tự. Tuy nhiên, kể từ khi thị trường bung ra loại sách "Nhà nước và nhân dân cùng làm", tác giả nộp tiền quản lý phí và tự lo in ấn, phát hành, thì việc bìa sách ra sao, bìa sách thế nào dường như được khoán trắng cho tác giả.

Bởi vậy mà đã xuất hiện những hiện tượng đáng ngẫm ngợi dưới đây: Tạm gọi là những bìa sách làm ra để... "giải hạn", để khoe mẽ, để trả ơn và để... quảng cáo. Trong khuôn khổ bài viết này, chúng tôi chỉ xin đề cập tới một số bìa sách văn nghệ.

Công bằng mà nói, tập thơ ấy của nhà thơ H.N.C. là một tập thơ khá hay, song có điều rất lạ là ở bìa 4 của sách, đập vào mắt người đọc là hình ảnh một cậu bé chừng vài tháng tuổi, ở truồng, nằm chổng "cần câu" trong tư thế chuẩn bị... tè.

Bên dưới là dòng tên tác giả và năm sinh của anh. Thoạt đầu, mọi người ngỡ tác giả vì quá yêu con nên thay vì in ảnh mình đã quyết in ảnh con mình, song hỏi ra mới biết đó chính là ảnh... tác giả chụp cách đấy hơn bốn chục năm.

Lại hỏi, tại sao anh cho in ảnh trên thì được tác giả trả lời: Vì trong tập thơ có nhiều bài nói về cái chết nên nếu không muốn để nó "ứng nghiệm" vào đời tác giả thì - theo lời khuyên của một ông thầy số "cao tay" - cần phải in ảnh trẻ con, và cái "cần câu" kia là biểu tượng cho... sự sinh. Tóm lại, đó là một cách để... "giải hạn".

Với cô giáo M.D., giáo viên của một trường trung học thuộc quận Hai Bà Trưng, dường như việc in thơ chỉ mang tính kỷ niệm. Bởi vậy, ở bìa 4, cô cho in một tấm ảnh cỡ 9x12 có hình cô đang dạy ba cậu con trai học bài.

Ba cậu bé gương mặt khôi ngô ngồi chăm chú nghe mẹ giảng. Và ở trước ngực mỗi cậu bé, cô giáo M.D. cho khoanh tròn các số 1, 2, 3. Ở dưới bức ảnh, cô chú thích tên từng cậu bé, hiện học trường nào, thành tích học tập ra sao.

Kể ra niềm tự hào ấy của người mẹ cũng chính đáng thôi, song nó không có tác dụng gì với độc giả của tập thơ ấy cả. Bởi họ mua sách để đọc thơ cô chứ không phải để biết cô hiện đã có chồng chưa, được mấy con, học lực của chúng ra sao.

Cũng in ảnh người thân nhưng đặc biệt vô duyên là trường hợp tác giả T.S.H. Đọc cái tên mạnh mẽ, ngang tàng này, mọi người hết sức ngạc nhiên khi thấy ở bìa 4 của tập thơ mới của anh, thay vì một người đàn ông như họ hình dung, lại là hình một người phụ nữ đang cười ngặt nghẽo và ngồi trên lưng một chú ngựa (ảnh chụp ở Đà Lạt).

Khi được hỏi: Tại sao tác giả không in ảnh mình, và người phụ nữ này có vai trò như thế nào với tác giả tập thơ, thì anh khùng khục cười giải thích "đó là cô bồ", hiện là giám đốc của một doanh nghiệp khá thành đạt.

Anh cho trưng lên bìa 4 bức ảnh ấy, bù lại, tập thơ được nữ giám đốc tài trợ toàn bộ tiền in ấn.

Gần đây nhất, có một tác giả ở Hải Phòng đã cho xuất bản một tập thơ. Chất lượng cũng không đến nỗi nào. Rất tiếc, vì là chủ một nhà nghỉ, tác giả đã tận dụng khoảng trống ở bìa 4 để in ảnh toàn cảnh nhà nghỉ của mình.

Còn ở mép gấp của bìa, chỗ thường in giới thiệu tiểu sử tác giả, anh lại cho in logo của nhà nghỉ kèm dòng chữ "Biểu tượng của uy tín và chất lượng".

Không hiểu hình ảnh cái nhà nghỉ đó và dòng quảng cáo đó có liên quan gì đến nội dung tập thơ?

Suy cho cùng, những điều "chướng tai gai mắt" nói trên chỉ làm giảm lòng yêu mến của người đọc đối với tác giả các tập thơ đó mà thôi.

Không còn là sớm sủa nếu lãnh đạo các nhà xuất bản không quản lý chặt chẽ khâu trình bày bìa của các ấn phẩm, nhất là các ấn phẩm do tác giả liên kết xuất bản.

Có người ví cái bìa của một cuốn sách có vai trò như trang phục của con người. Làm sao đừng để độc giả bị phản cảm ngay từ lần "tiếp xúc" đầu tiên.

(Nguồn: Công An Nhân Dân)